Arı Ürünleri

Günümüzde bilinen yararlarından dolayı gittikçe yaygınlaşan arı ürünlerine ilgi artmaktadır. Bal, arı ürünleri arasında en popüler ve aynı zamanda en yaygın kullanılan üründür. Bal dışında propolis, arı zehiri, balmumu, polen, arı sütü, apilarnil ve perga / arı ekmeği bilinen diğer Arı Ürünleri arasındadır. Arı ürünlerinin her biri ayrı bir biyokimyasal süreçle birlikte meydana gelmektedir. Aynı zamanda arı ürünlerinin her birinin ayrı faydaları ve kullanım alanları bulunmaktadır.

Arı Ürünleri Nelerdir ve Ne işe Yarar?

Bal, “bitki nektarlarının, bitkilerin canlı kısımlarının salgılarının veya bitkilerin canlı kısımları üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin salgılarının, bal arısı tarafından toplandıktan sonra kendine özgü maddelerle birleştirerek değişikliğe uğrattığı, su içeriğini düşürdüğü ve petekte depolayarak olgunlaştırdığı, doğası gereği kristallenebilen doğal üründür.” (1) Çiçek balı ve salgı balı gibi çeşitleri mevcuttur. Propolis ise, “bal arılarının, bitkilerin gövde, yaprak ve tomurcuk gibi kısımlarından topladığı reçinemsi maddeler ile bitki nektar ve polenlerini, balmumu ve enzimleri ile karıştırarak oluşturdukları işlenmemiş ürünüdür (2).” Propolisi arılar, kovan çatlaklarını kapatmak, kovana çerçeve oluşturmak ya da kovanı soğuktan korumak için çeşitli nedenlerle üretirler. Bir başka arı ürünü ise arı zehridir. Arı zehri, işçi arıların zehir bezleri tarafından üretilen açık renkli kendine has tat ve kokusu olan bir sıvıdır (3).

Balmumu, genç işçi arıların mum salgı bezlerinden salınan ve petek yapımında kullanılan bir maddeyken, polen, arıların tüm besin kaynaklarını karşılayan maddedir. Apilarnil, “erkek arı larvalarının 3-7 günlük süreçlerinde toplanıp homojenize edilmesi ile elde edilirken, arıların topladıkları ve işlem uygulayıp peteklere depoladıkları ve kendi enzimleri ile fermente olan polen arı ekmeği (perga) olarak adlandırılmaktadır” (4). Arı sütü ise, kraliçe arı ve genç larvaların beslenmesi için genç işçi arılarının ürettiği besindir (5).

Arı Ürünleri Faydaları

Her bir arı ürünü pek çok faydaya sahiptir. Günlük tüketimde yaygın olarak yeri olan bal, doğal bir antioksidan özelliğine sahiptir. Balın sahip olduğu antioksidan yoğunluğu balın toplandığı bölgeye, mevsimsel ve çevresel faktörlere bağlı olsa da serbest radikallerin oluşumunu da engelleyebilmektedir. Ayrıca yapılan çalışmalarda mide ülserine sebep olan bakteri ile savaşarak sindirim sistemini de katkı sağladığı gözlenmiştir. Öte yandan kanser tümörlerinin gelişimi üzerinde yavaşlatıcı etkilere de sahip olduğu bazı çalışmalarda gözlemlenmiştir (6).

Polen ise “insan sağlığı ve beslenmesi yönünden gerekli tüm amino asitleri, vitaminleri, mineral ve diğer maddeleri bir denge içinde bulunduran doğadaki tek ve en zengin besindir (3).” Ayrıca gelişim bozuklukları, vücut direncinin arttırılması, prostat ve karaciğer problemlerinin giderilmesinde de yaygın olarak kullanılmaktadır. Arı sütünün faydaları ise çok merak edilen bir başka arı ürünüdür. İnsan açısından arı sütü öncelikle hücrelerin yenilenmesinde kandaki kolesterol seviyesinin düşmesinde yardımcı olmaktadır. Öte yandan tansiyon düşürücü, damar genişletici olarak da kullanılabilmektedir. Ayrıca iştahsızlık, saç hastalıkları ve kronik rahatsızlıkların tedavisine de yardımcı olmaktadır (7).

Arı sütünün medikal olarak kullanımı her geçen gün artmaktadır. Özellikle yoğun tedavi gören hastalar arasında gittikçe yaygınlaşmaktadır. Arı ürünlerinden propolis bir başka çok yönlü koruyucudur. Propolisin, kansere karşı koruyucu olduğu, bağışık sistemini desteklediği, uçuk yaralarında iyileşmeyi destekledeği, kalp-damar üzerinde olumlu etkiye sahip olduğu, doku yenileyici özelliği çeşitli bilimsel araştırmalarda ortaya konmaktadır. Öte yandan propolis anti-diyabetiktir, ve mide yaralarını küçültebilmektedir. Ancak bazı kişilerde propolis alerji etkilerinin görülmesine neden olabilmektedir (3). Bu nedenle uzman kontrolünde ve dikkatli kullanılmalıdır.

Arı zehiri araştırmalarında başarılı sonuçlar elde edilen hastalıklardan bazıları ise eklem iltihabı, MS, migren, bazı kanser türleridir. Arı ekmeği (perga) ise kas gücü ve cinsel gücü artırma amacı ile kullanılmaktadır (4). Öte yandan apilarnilin ise kronik yorgunluk sendormuna, metabolik hastalıklara, bazı sinir sistemi hastalıklarına, hipoproteinemi ve daha bir çok hastalığa iyi geldiği düşünülmektedir (8). Genel olarak birçok faydası araştırmalarda ortaya konan arı ürünleri gıda ürünleridir. Kişisel tercih doğrultusunda ilaç olarak herhangi bir hastalığı tedavisinde doğrudan kullanılmamalıdır. Tedavi söz konusu olduğunda mutlaka doktor kontrolünde ve doktor tavsiyesi oranında tüketilmelidir.

Arı Ürünleri Özellikleri

Her bir arı ürünü farklı koşullarda meydana gelmektedir. Bu nedenle arı ürünlerinin içeriği birbirinden oldukça farklıdır. Bal dışındaki arı ürünleri genelde tedavi veya sanayi amaçlı kullanılsa da beslenme ve sağlık yönünden oldukça zengin içeriğe sahiplerdir.

Balın madde içeriği, oluştuğu yere göre değişmektedir. Balın rengi açık sarıdan koyu kahverengi hatta siyaha kadar değişebilmektedir. Rengi ne kadar koyuysa mineral madde ve antioksidan yoğunluğu da o oranda artmaktadır (4). Ayrıca ballar salgı balı ve çiçek balı olarak ayrılmaktadır. Salgı balı bitkilerin üzerinde yaşayan böceklerin oluşturduğu baldır. Çiçek balı ise çiçeklerin ürettiği balların toplanmasıyla elde edilmektedir. Bu anlamda salgı balının mineraller açısından daha zengin olduğu söylenebilir (6). Balın öksürük, alerji, astım boğaz ağrısı semptomlarının azaltılmasında ve pek çok farklı hastalığa karşı da iyi geldiği uzmanlar tarafından ortaa konmaktadır.

Propolisi ise arılar; kovan çatlaklarını onarmak, kışın kovan kapısını kapatmak, kovandaki yabancı canlıların öldükten sonra kokmasını engellemek için mumyalama işleminde kullanmak gibi nedenlerden dolayı üretir. Rengi sarımsı yeşilden, koyu kırmızı kahverengiye kadar değişmektedir. Propolisin yapısında 300’den fazla aktif bileşik yapı bulunmaktadır. Bu yapı sayesinde propolis pek çok farklı hastalığın yan etkilerinin giderilmesinde ve aynı zamanda hastalıkların tedavisinde kullanılabilmektedir.

Bir başka arı ürünü olan polen ise aslında çiçeklerin üreme birimi olarak geçmektedir. Arılar polenleri arka ayaklarında biriktirerek toplayıp kovana taşırlar. Kovanda yaşlı larvaların beslenmesinde polenler kullanılır. Polen içeriğinin yaklaşık %40’ı proteinden oluşmaktadır. Bu nedenle çok besleyicidir. Arılar enzimleri ile polenleri fermente ettiğinde ise ortaya arı ekmeği olarak bilinen perga ortaya çıkmaktadır. Arı ekmeği polene göre daha az protein içerse de polenden daha besleyici olduğu düşünülmektedir.

Arı sütü ise genç arı işçilerin kraliçe arıyı beslemek için ürettikleri beyaz-krem renkte bir salgıdır. Arı sütü içerik olarak “temel yağ asitleri, amino asitler, mineraller, kollajen, lesitin, A, B5, B6, C, D, E vitaminleri içerir” (4). Pek çok faydasının yanı sıra ticari olarak da yükselen arı sütünün çiftlikleri her geçen gün çoğalmaktadır. Arı sütüne fizyo-kimyasal olarak benzeyen bir diğer ürün ise apilarnildir (9). Apilarnil erkek arı larvalarının 3-7 günlük larva halinin homojenize edilmiş halidir. Dünyanın pek çok yerinde geleneksel ya da apiterapi yöntemi olarak kullanılmaktadır.

Arıların tehlikeli olarak görüldüğü yön olan ancak pek çok faydası bulunan arı zehiri kimyasal olarak oldukça karmaşık bir yapıya sahiptir. Arı sokmasıyla vücuda girebilecek olan arı zehiri lokal olarak kızarıklık, ağrıya neden olabilir. Ancak kişinin alerjisi varsa, anaflaktik şokla ölüme de sebep olabilmektedir. Sağlık alanında ise oldukça farklı hastalıkların tedavisinde kullanılabilmektedir. Son olarak kozmetik sektöründe, diş hekimliğinde ve pek çok farklı alanda kullanılan balmumu ise bal arılarının bal tüketerek mum salgı bezlerinden salgıladıkları ve petek üretiminde kullandıkları maddedir. Bal arısı bir kilo petek üretebilmek için yaklaşık 6-10 kg arası bal tüketmektedir (4).

Arı Ürünleri Nasıl Tüketilir?

Arı ürünleri tamamen doğal ürünler olduğu için tüketilirken de dikkat edilmesi gerekmektedir. Sofralarda özellikle kahvaltılarda yerini almış bal, alerjik bir durum yoksa günde bir çorba kaşığı kadar tüketilebilir (10). Çocuklara ise çok kaynamamış sütün içinde ilave edilerek tatlandırıcı olarak kullanılabilir. Bebeklerde ise bir yaştan önce bal önerilmemektedir.

Besleyici yönü ile tek ve en zengin besin olan polenin sabahları aç karna tüketilmesi tavsiye edilmektedir. “Günlük doz kişiye ve vakaya göre değişmekle birlikte genel olarak; yetişkinler için 15-20 gr, 3-5 yaş arası çocuklar için 5-10 gr ve 6-12 yaş arası çocuklar için 10-15 gr olabilir. Nadiren de görülse polenin bazı kişilerde alerjiye neden olabileceği göz önünde bulundurulmalı ve bu durumda polen alımından vazgeçilmelidir” (3). Arı sütü de aynı şekilde sabahları aç karna alınması tavsiye edilmektedir. Tarım Orman Bakanlığı’nın tavsiyesine göre arı sütü mutlaka tahta bir kaşıkla dil altında tüketilmelidir. Yetişkinler için tavsiye edilen tüketim miktarı ise günde 500 mg’dır.

Arı ürünlerinden propolis, ne kadar faydalı olsa da sadece doktorun tavsiyesi ile kullanılması önerilmektedir. Apilarnil ise alerjik bir reaksiyona karşı ilk kullanışta çok küçük miktarlarda denenmesi uygun görülmektedir. Günlük tavsiye edilen tüketim dozu ise ; “yetişkinler için günlük dozaj: 300 mg (eğer gerekliyse 600-900 mg), çocuklar için günlük dozaj: yetişkin dozajının %30-50’si” şeklindedir (5). Son olarak arı sütünün ise yetişkinler için günlük 4 gr ve çocuklar için günlük 2 gr olacak şekilde tüketilmesi önerilmektedir (11).

Arı ürünleri arasında bal bir yaştan sonra çocuklara verilebilse de geri kalan arı ürünlerini 4 yaş ve altı çocuklar için tüketimi uygun değildir (2). Ayrıca arı ürünleri alerji yapabilen ürünler olduğu için mutlaka dikkatli bir şekilde kullanılmadır.

Arı Ürünleri Nasıl Saklanır?

Arı ürünleri tamamen doğal ürünler olduğu için aynı zamanda hassas ürünlerdir.Bu nedenle saklama koşulları önem arz etmektedir. Her bir arı ürününün Türk Gıda Kodeksi’ne göre belirlenmiş saklama koşulları mevcuttur. Ürünlerin saklama koşulları aşağıdaki gibidir:

  • Bal

Yüksek su oranına bağlı olarak ekşimediği sürece yıllarca bozulmadan kalabilen bal için en iyi saklama koşulu 25 ̊C’yi aşmayacak şekilde temiz ve kuru yerlerde muhafaza edilmelidir. Aynı zamanda doğrudan güneş ışığından da korunmalıdır.

  • Propolis

Propoliste bal gibi, oda sıcaklığında, kuru ve serin bir yerde güneş ışığından uzak saklanabilir. Ancak propolisi tüketirken raf ömrüne bakılmalıdır. Bu nedenle tüketilen propolisin etiketine bakılmalı ve son kullanma tarihinden önce tüketilmelidir.

  • Polen ve Arı Ekmeği

Polen ve arı ekmeği +4 ̊C’de muhafaza etmeniz tavsiye edilmektedir.Son tüketim tarihinden önce tüketmeniz gerekmektedir.

  • Arı Sütü

Arı sütü mutlaka -18 ̊C’de muhafaza edilmelidir. Tüketim sırasında da dışarıda bırakmamaya özen gösterilmelidir.

Arı Ürünleri Çeşitleri

Birçok faydaya sahip arı ürünlerinden bazılarının formları değişmezken, bazıları farklı formlarda da tüketilebilmektedir. En çok tüketilen ürün bal olduğu için balın akıcı ya da kristal haline aşina olabilirsiniz. Besin olarak kullanılan diğer arı ürünlerinden propolis ise propolis ekstraktı, propolis özütü, propolis tozu gibi isimlere sahip olabilmektedir. Propolisi yalnızca gıda olarak sıvı formda bulabilirken takviye gıdaların içinde farklı formlarda görmek mümkündür. Arı poleni ve arı ekmeğinin yaygın formu ise kurutulmuş şekilde olmasıdır. Arı sütü ise sıvı ya da arı sütü tozu olarak bulunabilmektedir.

Bikalite olarak farklı arı ürünlerini orjinal ve güvenilir şekilde sizinle buluşturuyoruz. Bikalite olarak arı ürünlerinin orjinal ve kalite standartlarına uygun şekilde üretildiğinden emin olmak için uzman ekibimizin denetiminden geçirmekteyiz. Daha sonra ise orjinal olarak üreticisinden veya distribütöründen sizlere ulaştırmaktayız. Bu nedenle Bikalitenin sunduğu ürünleri güvenle kullanabilir, deneyimlerinizi bizimle paylaşabilirsiniz.

  1. Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği
  2. Mevzuat Taslağı - Türk Gıda Kodeksi Arı Ürünleri Tebliği
  3. Kafkas Arısı Üretim, Eğitim ve Gen Merkezi Müdürlüğü: Arı Ürünleri
  4. Arı Ürünleri ve Apiterapi
  5. Arı Sütü
  6. Bal ve Diğer Arı Ürünlerinin Bazı Özellikleri ve İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri
  7. Derleme Makalesi: Arı Sütünün Yapısı, İnsanlar ve Arılar için Önemi
  8. Comparison of Weigh-Suckle-Weigh (WSW) and Hand Milking (HM) Methods for Measuring Milk Yield and Composition in Dairy Goats
  9. Apiterapi - El Kitabı
  10. Bal bağışıklık sistemini güçlendiriyor
  11. Fatty Acid and Proximate Composition of Bee Bread

Uyarı Metni

14.09.2020 tarihli Sağlık Beyanı ile Satışa Sunulan Ürünler Hakkında Yönetmelik Taslağı, 26.01.2017 tarihli ve 29960 sayılı Türk Gıda Kodeksi Beslenme ve Sağlık Beyanları Yönetmeliği ve 07.06.2013 tarihli 28670 sayılı Sağlık Beyanı ile Satışa Sunulan Ürünlerin Sağlık Beyanları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde Bikalite’de içerikler hazırlanmaktadır.

Kategoriler hakkında hazırlanan içerikler hiçbir şekilde kategoride bulunan ürünlerle ilişkilendirilemez. İlgili içerik sadece sağlık meslek mensuplarına bilgi verilmesi amacı ile hazırlanmıştır. İçerik, yerli ve yabancı bilimsel kaynaklardan yararlanılarak oluşturulmuştur. Yabancı dildeki orijinal isimlerinin Türkçe'ye çevrilmesi ile ortaya çıkan anlamlardan Bikalite sorumlu değildir.

Bikalite’de kamuoyunu yanıltıcı, kamu sağlığını bozucu, eksik ve yanlış bilgilendirici reklam ve ilan bulunmamaktadır. Bikalite’de ilaç satışı yapılmamaktadır. Takviye edici gıdalar İLAÇ DEĞİLDİR, hastalığın önlenmesi, tedavi edilmesi veya hafifletilmesinde kullanılamaz. Bikalite’de satışı yapılan ürünlerin hastalıkları önlemeye, tedavi etmeye, hafifletmeye veya tedavisine yardımcı olduğuna dair tavsiyeler veya beyanlar bulunmamaktadır. 2 yaşın altındaki çocukların kullanımına uygun değildir. 2-4 veya 4-10 yaş arasında kullanılacak ürünlerde mutlaka ilgili yaş aralığına uygunluğuna bakılmalıdır, uygun değilse kesinlikle tüketilmemelidir.

Herhangi bir sağlık sorununuz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Destek gıda ürünlerinin kullanımının doktor ve/veya eczacı kontrolünde yapılması tavsiye edilir.

Takviye edici gıdaların kullanımı normal beslenmenin yerini tutamaz. Dengeli ve çeşitli beslenme sağlıklı bir yaşam için temel gerekliliklerdendir. Kullanım sırasında tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayınız. Kullanmadan önce mutlaka ürün talimatlarını ve uyarılarını okuyunuz.

Hastalık, emzirme dönemi ve/veya hamilelik sırasında veya ilaç kullanımında takviye edici ürünlerin kullanımını doktorunuza danışarak sağlayın. Hastalıklara negatif etkisi veya ilaçlarla etkileşimi için hekiminize danışınız. Bu ürünleri çocukların erişebileceği yerlerden uzak tutunuz. Kullanım sırasında herhangi bir beklenmeyen durum ortaya çıkarsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurunuz.

Site içerisinde ve/veya ürün detaylarında bulunan yazılar sadece bilgi vermeyi amaçlar.

Bikalite, yasal gereksinimleri sağlayan içerikler üretir. Bikalite beşeri tıbbi ürün ve ilaç satışı yapmaz. Bikalite’de satışta bulunan tüm ürünler ilgili bakanlık şartlarını sağlar. Bikalite ayrıca ürün ve üretim sürecini inceleyip, sadece kalite kriterlerine uygun bulduğu ürünleri satışa sunar. Bikalite ürünleri üreticiden ve/veya distribütöründen tedarik ederek %100 orijinallik sunar. Bikalite’de son kullanma tarihi yaklaşan ürünler bulunmaz.

Kaliteli ve sağlıklı günler dileriz.

Bikalite Ekibi