İyot Nedir ve Ne İşe Yarar?

İyot Nedir ve Ne İşe Yarar?

İyot, bazı gıdalarda bulunan bir mineraldir. Vücudun tiroid hormonları yapmak için iyota ihtiyacı vardır. Bu hormonlar vücudun metabolizmasını ve diğer birçok önemli işlevi kontrol eder. Vücut ayrıca hamilelik ve bebeklik döneminde uygun kemik ve beyin gelişimi için tiroid hormonlarına ihtiyaç duyar. Yeterli iyot almak herkes için, özellikle bebekler ve hamile kadınlar için önemlidir.

Ne Kadar İyota ihtiyacım Var?

Her gün ihtiyacınız olan iyot miktarı yaşınıza bağlıdır. Ortalama günlük önerilen miktarlar aşağıda mikrogram (mcg) olarak listelenmiştir.

Yaş Önerilen Miktar
Doğumdan 6 aya kadar 110 mikrogram
7-12 aylık bebekler 130 mikrogram
1-8 yaş arası çocuklar 90 mikrogram
9-13 yaş arası çocuklar 120 mikrogram
14-18 yaş arası gençler 1150 mikrogram
Yetişkinler 150 mikrogram
Hamile gençler ve yetişkinler 220 mikrogram
Emziren gençler ve yetişkinler 290 mikrogram

Hangi Gıdalar İyot İçerir?

İyot, bazı gıdalarda doğal olarak bulunur ve ayrıca "iyotlu" olarak etiketlenen tuza eklenir. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli yiyecekleri yiyerek önerilen miktarlarda iyot alabilirsiniz:

  • Genellikle iyot bakımından zengin balıklar (morina ve ton balığı gibi), deniz yosunu, karides ve diğer deniz ürünleri
  • Süt ürünleri (süt, yoğurt ve peynir gibi)
  • İyotlu tuz*

*Konserve çorbalar gibi işlenmiş gıdalar neredeyse hiç iyotlu tuz içermez. Ayrıca deniz tuzu, koşer tuzu, Himalaya tuzu ve fleur de sel gibi özel tuzlar genellikle iyotlu değildir. Ürün etiketleri, tuzun "iyotlu" olup olmadığını veya iyodür sağlayıp sağlamadığını gösterecektir.

Ne Tür İyot Diyet Takviyeleri Mevcuttur?

İyot, diyet takviyelerinde genellikle potasyum iyodür veya sodyum iyodür formunda bulunur. Birçok multivitamin-mineral takviyesi iyot içerir. İyot içeren yosun (deniz yosunu) diyet takviyeleri de mevcuttur.

Yeterince İyot Alıyor Mum?

Sağlıklı beslenen çoğu insan, yiyecek ve içeceklerden yeterince iyot alır. Bununla birlikte, belirli insan gruplarının, diğerlerinden daha fazla iyot almakta sorun yaşama olasılığı daha yüksektir:

  • İyotlu tuz kullanmayan kişiler: İyot eksikliğini kontrol etmek için tuza iyot eklemek en yaygın kullanılan stratejidir. Şu anda, dünya çapındaki hanelerin yaklaşık %88'i iyotlu tuz kullanmaktadır.
  • Hamile kadınlar: Hamile olan kadınlar, bebeklerine yeterli iyot sağlamak için diğer kadınlardan yaklaşık %50 daha fazla iyota ihtiyaç duyarlar. Birçok hamile kadın yeterince iyot alamayabilir, ancak uzmanlar bunun bebeklerini etkileyip etkilemediğini bilmiyor.
  • Vegan bir diyet uygulayan veya çok az süt ürünleri, deniz ürünleri ve yumurta tüketen veya hiç yemeyen kişiler: Deniz ürünleri, yumurta, süt ve süt ürünleri en iyi iyot kaynakları arasındadır. Bu yiyeceklerden çok yemeyen veya hiç yemeyen kişiler yeterli iyot almayabilir.
  • İyot eksikliği olan topraklarda yaşayan ve çoğunlukla yerel yiyecekleri tüketen insanlar: Bu topraklar, düşük iyot seviyelerine sahip ürünler üretir. İyot bakımından en fakir topraklara sahip bölgeler arasında Himalayalar, Alpler ve Andes bölgeleri gibi dağlık alanlar ile Güney ve Güneydoğu Asya'daki nehir vadileri bulunur.
  • Aşırı miktarda iyot alan ve ayrıca guatrojen içeren yiyecekler yiyen kişiler. Guatrojenler, vücudun iyot kullanma şeklini engelleyen maddelerdir. Soya da dahil olmak üzere bazı bitkisel gıdalarda ve lahana, brokoli, karnabahar ve brüksel lahanası gibi turpgil sebzelerde bulunurlar. Yeterli miktarda iyot alan çoğu insan için, makul miktarda guatrojen içeren yiyecekler yemek endişe verici değildir.

Yeterince İyot Almazsam Ne Olur?

Yeterli iyot almayan kişiler yeterli miktarda tiroid hormonu üretemezler. Bu birçok soruna neden olabilir. Gebe kadınlarda şiddetli iyot eksikliği, bodur büyümeye, zihinsel engelliliğe ve cinsel gelişmede gecikmeye neden olarak fetüse kalıcı olarak zarar verebilir. Daha az şiddetli iyot eksikliği, bebeklerde ve çocuklarda ortalamanın altında IQ'ya neden olabilir ve yetişkinlerin çalışma ve net düşünme yeteneklerini azaltabilir. Büyümüş bir tiroid bezi olan guatr, genellikle iyot eksikliğinin ilk görünür belirtisidir.

İyotun Sağlık Üzerindeki Bazı Etkileri Nelerdir?

Bilim adamları, sağlığı nasıl etkilediğini anlamak için iyot üzerinde çalışıyorlar. İşte bu araştırmanın gösterdiğine dair bazı örnekler:

Fetal ve bebek gelişimi: Hamile veya emziren kadınların, bebeklerinin düzgün bir şekilde büyümesi ve gelişmesi için yeterli iyot alması gerekir. Anne sütü ile beslenen bebekler anne sütünden iyot alırlar. Ancak anne sütünün iyot içeriği annenin ne kadar iyot aldığına bağlıdır.

Uygun fetal ve bebek gelişimi için yeterli miktarda iyot sağlamak için, birçok ulusal ve uluslararası grup, hamile ve emziren kadınların ve bebeklerin iyot takviyesi almasını önermektedir. Amerikan Tiroid Derneği, hamile olan, hamile kalmayı planlayan veya emziren kadınların potasyum iyodür olarak 150 mcg iyot içeren günlük bir takviye almasını önermektedir. Amerikan Pediatri Akademisi de benzer bir rehberliğe sahiptir. Bununla birlikte, Amerika Birleşik Devletleri'nde satılan doğum öncesi multivitaminlerin sadece yarısı iyot içerir.

Çocukluk döneminde bilişsel işlev: Çocukluk çağındaki şiddetli iyot eksikliğinin beyin ve sinir sisteminin gelişimi üzerinde zararlı etkileri vardır. Çocukluk döneminde hafif iyot eksikliğinin etkilerini ölçmek daha zordur, ancak hafif iyot eksikliği nörolojik gelişimde hemen tespit edilemeyen sorunlara neden olabilir.

Hafif iyot eksikliği olan çocuklara iyot takviyesi vermek, onların akıl yürütme yeteneklerini ve genel bilişsel işlevlerini geliştirir. İyot eksikliği olan bölgelerde yaşayan çocuklarda, iyot takviyelerinin hem fiziksel hem de zihinsel gelişimi iyileştirdiği görülmektedir. Hafif iyot eksikliğinin ve iyot takviyelerinin bilişsel işlev üzerindeki etkilerini tam olarak anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Fibrokistik meme hastalığı: Fibrokistik meme hastalığı zararlı olmasa da yumrulu, ağrılı göğüslere neden olur. Esas olarak üreme çağındaki kadınları etkiler, ancak menopoz sırasında da ortaya çıkabilir. Çok yüksek dozlarda iyot takviyesi, fibrokistik meme hastalığının ağrı ve diğer semptomlarını azaltabilir, ancak bunu doğrulamak için daha fazla çalışma gereklidir. Özellikle iyot yüksek dozlarda güvensiz olabileceğinden, bu durum için iyot almadan önce sağlık uzmanınıza danışın.

Radyasyona bağlı tiroid kanseri: Nükleer kazalar çevreye radyoaktif iyot salabilir, bu da radyoaktif iyota maruz kalan kişilerde, özellikle çocuklarda tiroid kanseri riskini artırır. Radyoaktif iyoda maruz kalan iyot eksikliği olan kişiler özellikle tiroid kanseri geliştirme riski altındadır. ABD Gıda ve İlaç Dairesi, radyasyonla ilgili acil durumlarda tiroid kanseri riskini azaltmak için potasyum iyodidi tiroid bloke edici bir ajan olarak onayladı.

İyot Zararlı Olabilir Mi?

Evet, eğer çok fazla alırsanız. Yüksek düzeyde iyot almak, guatr (büyümüş bir tiroid bezi) dahil olmak üzere iyot eksikliği ile aynı semptomların bazılarına neden olabilir. Yüksek iyot alımları da tiroid bezi iltihabına ve tiroid kanserine neden olabilir. Çok yüksek dozda iyot (örneğin birkaç gram) almak ağız, boğaz ve midede yanma, ateş, karın ağrısı, mide bulantısı, kusma, ishal, zayıf nabız, ve komaya sebep olabilir.

İyot için günlük üst limitler, tüm kaynaklardan (yiyecek, içecek ve takviyeler) alınanları içerir ve aşağıda listelenmiştir. Bu seviyeler, doktor gözetiminde tıbbi nedenlerle iyot alan kişiler için geçerli değildir.

Yaş Üst Sınır
Doğumdan 12 aya kadar Belirlenmemiştir
1-3 yaş arası çocuklar 200 mikrogram
4-8 yaş arası çocuklar 300 mikrogram
9-13 yaş arası çocuklar 600 mikrogram
14-18 yaş arası gençler 900 mikrogram
Yetişkinler 1100 mikrogram

İyot ve Sağlıklı Beslenme

İnsanlar besinlerinin çoğunu yiyecek ve içeceklerden almalıdır. Gıdalar vitaminler, mineraller, diyet lifi ve sağlığa fayda sağlayan diğer bileşenleri içerir. Bazı durumlarda, takviye edilmiş gıdalar ve diyet takviyeleri, bir veya daha fazla besin maddesi ihtiyacını karşılamanın mümkün olmadığı durumlarda (örneğin, hamilelik gibi belirli yaşam evrelerinde) faydalıdır.

Sorumluluk Reddi

Diyet Takviyeleri Ofisi (ODS-Office of Dietary Supplements) tarafından hazırlanan bu bilgi notu, tıbbi tavsiyenin yerini almaması gereken bilgiler sağlar. Besin takviyelerine olan ilginiz, bunlarla ilgili sorularınız veya bunların kullanımı ve genel sağlığınız için neyin en iyi olabileceği konusunda sağlık hizmeti sağlayıcılarınızla (doktor, kayıtlı diyetisyen, eczacı vb.) konuşmanızı öneririz. Bu yayında belirli bir ürün veya hizmetten söz edilmesi veya bir kuruluştan veya profesyonel toplumdan tavsiye alınması, ODS'nin o ürün, hizmet veya uzman tavsiyesi için onay verdiği anlamına gelmez.

Kaynakça:

Bu yazı Iodine yazısından çevrilmiştir.

Bu bilgi formunda yapılan değişiklikler 22 Mart 2021 tarihinde güncellendi.

Not: Bu çeviri ODS tarafından kontrol edilmemiştir. Bu bilgi formunda yapılan değişiklikler 22 Mart 2021 tarihinde güncellendi.

Bikalite Notu: Bu yazı bir çeviri yazısı olduğundan bazı ifadeler, içerikler ve örnek verilen, yönlendirilen bilgi, belgeler Türkiye için geçerli olmayabilir. Bu yazı bilgi notu olması için çevrilmiştir. Genel sağlığınız için neyin iyi olabileceğini doktorunuza danışarak almanızı tavsiye ederiz. Bu yazıda belirli bir ürün veya hizmetten söz edilmesi veya bir kuruluştan veya profesyonel toplumdan tavsiye alınması, Bikalite'nin o ürün, hizmet veya uzman tavsiyesi için onay verdiği anlamına gelmez.

Uyarı Metni

Takviye Edici Gıda Uyarısı

İlgili Ürünler

VeNatura İyot - Takviye Edici Gıda - 150mcg - 25ml Damla
VeNatura İyot - Takviye Edici Gıda - 150mcg - 25ml Damla

VeNatura İyot; Su, potasyum iyodür, iyot içeren takviye edici gıda. Günlük iyot alımının %100'ünü karşılar. Bikalite, kaliteli ürün sunar. Hemen Satın Alın!

Orzax Ocean Iodine - İyot Takviye Edici Gıda - 150mcg - 30ml Damla
Orzax Ocean Iodine - İyot Takviye Edici Gıda - 150mcg - 30ml Damla

Ocean Iodine - İyot; her damlasında 150mcg iyot içeren, damla formda takviye edici gıda. %100 Orijinal. Bikalite, kaliteli ürün sunar. Hemen Satın Alın!

İlgili Yazılar

Potasyum Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Potasyum Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Sağlıklı böbrek, kalp ve kas fonkisyunu, sinir iletimi gibi işlevler için vucudun potosyuma ihtiyacı vardır. Potasyum hakkında merak edilenleri derledik.

Manganez Hakkında Merak Edilenler
Manganez Hakkında Merak Edilenler

Vücudunuzun güçlü kemikler, üreme, kan pıhtılaşması, sağlıklı bağışıklık için manganeze ihtiyacı vardır. Manganez için detaları yazımızda okuyabilirsiniz.

Etiketler: Takviye Edici Gıda
Nisan 04, 2022
Listeye dön